 |
| Ισπανία - Ελλάδα | Δύο χώρες του Νότου, δύο διαφορετικές κουλτούρες - προσεγγίσεις |
Η Ισπανία είχε από τότε ένα σχέδιο στο να μετατρέψει τη γεωργία της σε πολιτισμό - και τον πολιτισμό της σε οικονομία. Σε κάθε μικρό κατάστημα, σε κάθε γωνιά, προσφέρεται ελιά και ελαιόλαδο όχι ως “τουριστικό δωράκι”, αλλά ως μάθημα γευσιγνωσίας. Ο τουρίστας μαθαίνει να αναγνωρίζει ποικιλίες, αρώματα, υφές — να αποκτά κουλτούρα. Εκεί, η ελιά δεν είναι απλώς δέντρο· είναι σύμβολο ταυτότητας. Και όλα αυτά δε έγιναν τυχαία.
Η Ισπανία, με συστηματικές νέες φυτεύσεις (γραμμικές, υπερεντατικές), αξιοποιεί κάθε εκτάριο γης. Θυμάμαι, ήδη από τη δεκαετία του 1990, πως ενώ ίσχυαν κανονισμοί που απαγόρευαν νέες φυτεύσεις (Κανονισμοί ΕΟΚ 1915/83, 2561/84), οι Ισπανοί φύτευαν μαζικά, εκμεταλλευόμενοι κάθε παράθυρο ευκαιρίας. Από το 1998 έως το 2003, πάνω από 400.000 εκτάρια νέων ελαιώνων προστέθηκαν, κυρίως στην Ανδαλουσία. Κι όταν ήρθε το 2005 και οι επιδοτήσεις αποσυνδέθηκαν από το δέντρο (Κανονισμός ΕΚ 1782/2003), εκείνοι ήταν ήδη έτοιμοι: με σύγχρονες φυτείες, μηχανοποίηση και κουλτούρα γύρω από το προϊόν.
Το αποτέλεσμα;
Ο αγροτικός τομέας της Ισπανίας συνεισφέρει 2,5% του ΑΕΠ, που σε απόλυτα μεγέθη σημαίνει πάνω από 36 δισ. ευρώ ετησίως, ενώ η ευρύτερη αγροδιατροφική οικονομία ξεπερνά τα 125 δισ. ευρώ (IVIE, 2024).
Αυτή δεν είναι απλώς οικονομία - είναι στρατηγική κουλτούρας.
Και στην Ελλάδα;
Ο αγροτικός μας τομέας συμμετέχει με 3,3% του ΑΕΠ, δηλαδή περίπου 7 δισ. ευρώ.
Περισσότερο ποσοστό - λιγότερη ουσία.
Γιατί;
Γιατί λείπει το όραμα. Όχι οι δυνατότητες.Πόσοι τουρίστες στην Ελλάδα έχουν δοκιμάσει πραγματικά ελληνικό ελαιόλαδο μέσα από μια εμπειρία γευσιγνωσίας; Πόσα ξενοδοχεία συνεργάζονται με τοπικούς παραγωγούς;Πόσες περιφέρειες έχουν αναπτύξει ''Δρόμους της Ελιάς'', επισκέψιμα ελαιοτριβεία ή μουσεία γεύσης;
Η Ισπανία χτίζει πολιτισμό γύρω από την ελιά.
Η Ελλάδα, ακόμη, την αντιμετωπίζει ως απλό εξαγώγιμο αγροτικό προϊόν.
Αυτό είναι το πραγματικό έλλειμμα: η απουσία κουλτούρας, η απουσία οράματος.
Δεν μας λείπει το φως, η γη ή οι ποικιλίες.
Μας λείπει το σχέδιο - εκείνο που θα ενώσει τουρισμό και παραγωγή, προϊόν και εμπειρία, παραγωγό και επισκέπτη. Αν θέλουμε η ελληνική γεωργία να γίνει μοχλός ανάπτυξης, πρέπει να επενδύσουμε όχι μόνο σε στρέμματα, αλλά σε κουλτούρα και η κουλτούρα μας πρέπει να είναι προς την βιολογική γεωργία γιατί ο τόπος μας δεν προσφέρεται για υπερμεγέθης εκμεταλλεύσεις, εμείς μιλάμε με στρέμματα και αυτοί με εκτάρια .
Γιατί στο τέλος, δεν είναι το δέντρο που κάνει τη διαφορά - είναι η ιδέα πίσω από αυτό.
Η κουλτούρα είναι εκείνη που μετατρέπει το ελαιόλαδο και την ελιά σε οικονομία και το ΑΕΠ σε πολιτισμό.