 |
| Φυσική φυτοκάλυψη στους ελαιώνες - Η πρακτική για περισσότερο νερό και πιο γόνιμο έδαφος |
- ενισχύει τη γονιμότητα του εδάφους και
- βοηθά τα ελαιόδεντρα να αξιοποιούν καλύτερα το νερό.
Αυτό προκύπτει από πρόσφατη επιστημονική μελέτη, η οποία κατέγραψε σαφή υπεροχή ενός συστήματος που βασίζεται στην αυθόρμητη βλάστηση, στον θρυμματισμό των κλαδεμάτων και στην κάλυψη του εδάφους με το κομμένο φυτικό υλικό, έναντι της συμβατικής κατεργασίας.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι με τη φυτοκάλυψη αυξάνεται αισθητά η οργανική ουσία, με ενίσχυση τόσο του συνολικού οργανικού άνθρακα όσο και του χουμικού άνθρακα. Πρόκειται για δείκτες που συνδέονται άμεσα με τη μακροχρόνια γονιμότητα, τη βιολογική ισορροπία και τη συνολική «αντοχή» του εδάφους. Αντίθετα, η συστηματική κατεργασία, πρακτική συνηθισμένη σε ξηρικούς ελαιώνες, σύμφωνα με τα ευρήματα επιβαρύνει τη δομή του εδάφους και αποδυναμώνει την ικανότητά του να δέχεται και να κρατά το νερό της βροχής.
Η μελέτη έγινε από ερευνητές του Κέντρου Αγροβιολογίας και Εδαφολογίας (Cra-Abp) της Φλωρεντίας και του Πανεπιστημίου της Basilicata. Το πεδίο εφαρμογής ήταν ελαιώνας στην περιοχή Ferrandina (Matera), με ώριμα δέντρα της ποικιλίας Maiatica, διαμορφωμένα σε κύπελλο, σε αποστάσεις περίπου 8×8 μέτρων.
Στο πείραμα συγκρίθηκαν δύο διαφορετικές προσεγγίσεις διαχείρισης:
- ένα συμβατικό σύστημα με επιφανειακή κατεργασία στα 10 εκατοστά, έντονο κλάδεμα ανά δύο ή περισσότερα χρόνια και απομάκρυνση των κλαδεμάτων, και
- ένα βιώσιμο σύστημα με φυτοκάλυψη, τουλάχιστον δύο κοπές τον χρόνο, παραμονή των κλαδεμάτων στο χωράφι μετά από θρυμματισμό και ελαφρύ ετήσιο κλάδεμα.
Μέσα σε τρία χρόνια, οι μετρήσεις έδειξαν ότι η φυτοκάλυψη οδηγεί σε σαφή συσσώρευση άνθρακα και σε βελτίωση της εδαφικής δομής.
Καθοριστικό κομμάτι των αποτελεσμάτων αφορά τη συμπεριφορά του εδάφους απέναντι στο νερό. Στο συμβατικό σύστημα, η μακροπορώδης δομή μειώνεται έντονα όσο αυξάνεται το βάθος και πέφτει κάτω από το όριο του 5%, κάτω από το οποίο το έδαφος χαρακτηρίζεται συμπαγές. Στο έδαφος με φυτοκάλυψη, οι πόροι παρουσιάζουν πιο ισορροπημένη κατανομή σε όλο το εδαφικό προφίλ, κάτι που μεταφράζεται σε καλύτερη διήθηση και κίνηση του νερού σε μεγαλύτερα βάθη, χωρίς να «σκοντάφτει» σε σκληρά στρώματα.
Η εικόνα αυτή επηρεάζει άμεσα και την αποθήκευση νερού. Στο συμβατικό σύστημα, η μειωμένη διηθητικότητα, η δημιουργία επιφανειακής κρούστας και το συμπαγές στρώμα στο βάθος της κατεργασίας περιορίζουν το νερό που μπορεί να κρατήσει το έδαφος και ενισχύουν κινδύνους υποβάθμισης, όπως η διάβρωση. Στο σύστημα με φυτοκάλυψη, αντίθετα, καταγράφεται μεγαλύτερη αποθήκευση νερού στα πρώτα δύο μέτρα του εδάφους, με τις φθινοπωρινές και χειμερινές βροχές να συγκρατούνται σε βάθη 100–200 εκατοστών. Εκεί, το νερό παραμένει διαθέσιμο για τα ελαιόδεντρα με βαθύ ριζικό σύστημα, όταν ανεβαίνουν οι ανάγκες τους σε υγρασία.
Με βάση τα συμπεράσματα, η φυσική φυτοκάλυψη αναδεικνύεται σε πρακτικό εργαλείο που μπορεί να στηρίξει τη βιωσιμότητα της ελαιοκαλλιέργειας, ειδικά σε περιοχές με περιορισμένους υδατικούς πόρους και σε συνθήκες αυξανόμενης πίεσης από την κλιματική αλλαγή.