 |
| Σενάριο για αλλαγή μορφής του ΕΛΓΑ με στόχο να αποζημιώνονται άπαντες στο 100% αξίας |
Ο ΕΛΓΑ λειτουργεί από το 1988 ως οργανισμός κοινής ωφέλειας με μορφή Νομικού Προσώπου Ιδιωτικού Δικαίου (ΝΠΙΔ), ανήκει εξ ολοκλήρου στο Ελληνικό Δημόσιο και εποπτεύεται από το υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης. Το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας του επανακαθορίστηκε με τον νόμο 3877/2010, σε μια περίοδο κατά την οποία οι όροι του πρώτου μνημονίου προέβλεπαν ότι οι εποπτευόμενοι φορείς πρέπει να καλύπτουν τις υποχρεώσεις τους με τα οργανικά ετήσια έσοδά τους.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρατίθενται, το οικονομικό πρόβλημα που έχει αναδειχθεί τα τελευταία χρόνια συνδέεται με τη σημαντική αύξηση των αποζημιώσεων λόγω της κλιματικής κρίσης. Ενώ την προηγούμενη δεκαετία τα ετήσια έξοδα του ΕΛΓΑ κινούνταν κατά μέσο όρο στα 150 – 175 εκατ. ευρώ, την τελευταία πενταετία ξεπέρασαν, μεσοσταθμικά, τα 250 εκατ. ευρώ, δημιουργώντας από το 2020 διαρκή πίεση στα ταμειακά διαθέσιμα του Οργανισμού.
Επισημαίνεται ότι το 2020, με τις καταστροφές από τη θεομηνία Θάλεια και τον Ιανό, τέθηκε εντονότερα το ζήτημα επάρκειας πόρων. Παρά το γεγονός ότι υπήρχε διάθεση κρατικής ενίσχυσης, η νομική μορφή του ΕΛΓΑ ως ΝΠΙΔ και οι κανόνες της ΕΕ για κρατική χρηματοδότηση δημιούργησαν επιφυλάξεις για το ενδεχόμενο να χαρακτηριστεί μια τέτοια στήριξη ως παράνομη επιδότηση, με κίνδυνο μελλοντικών επιστροφών. Παράλληλα, καταγράφεται και ο φόβος προσφυγών από ιδιωτικούς ασφαλιστικούς φορείς, με το επιχείρημα ότι ένας φορέας με μορφή ιδιωτικού δικαίου έλαβε κρατικό χρήμα για αποζημιώσεις.
Κομβικό σημείο στο ισχύον πλαίσιο αποτελεί η πρόβλεψη του νόμου 3877, σύμφωνα με την οποία επιτρέπεται ετήσια επιχορήγηση για λειτουργικές δαπάνες, έως 20% των πραγματοποιηθέντων ετήσιων εσόδων του ΕΛΓΑ από τις εισφορές. Το όριο αυτό δεν ενεργοποιείται αυτόματα κάθε χρόνο, αλλά μόνο αν το ζητήσει ο Οργανισμός και το απαιτήσουν οι συνθήκες.
Στην περίοδο 2010 – 2019 ο ΕΛΓΑ, σύμφωνα με τα όσα αναφέρονται, δεν αντιμετώπιζε αντίστοιχες πιέσεις και κάλυπτε ανάγκες από αποθεματικά. Εκτιμάται ότι, αν υπολογιστεί σωρευτικά το 20% της προβλεπόμενης επιχορήγησης για τη δεκαετία, το ποσό διαμορφώθηκε σε εύρος 280 – 320 εκατ. ευρώ. Από το 2020 και μετά, με τις αυξημένες ζημιές, το κράτος απέδωσε σε δόσεις και αναδρομικά το «δικαίωμα» της επιχορήγησης 20% για την περίοδο 2010 – 2019, δημιουργώντας πρόσθετη ρευστότητα που επέτρεψε στον ΕΛΓΑ να συνεχίσει να καταβάλλει αποζημιώσεις τα έτη 2020–2024. Ωστόσο, σημειώνεται ότι αυτό το «μαξιλάρι» φαίνεται να έχει εξαντληθεί εντός του 2025, αφήνοντας τον Οργανισμό περισσότερο εκτεθειμένο απέναντι στις επόμενες μεγάλες ζημιές.
Σε αυτό το πλαίσιο, η αλλαγή της νομικής μορφής σε ΝΠΔΔ εμφανίζεται ως επιλογή που θα μπορούσε να δώσει μεγαλύτερη ευελιξία στην έκτακτη χρηματοδότηση, καθώς, όπως αναφέρεται, θα μπορούσε να αρθεί το όριο του 20% και να γίνουν πιο ελαστικοί οι κανόνες στήριξης. Επίσης καταγράφεται, ότι μια τέτοια κίνηση μέσα στο 2026 χαρακτηρίζεται από ορισμένους ως επιλογή με «προεκλογικά» χαρακτηριστικά, καθώς θα μπορούσε να ανοίξει, μεταξύ άλλων, τη συζήτηση για μείωση ασφαλίστρων από τον Μάρτιο του 2027 και για διεύρυνση των επιλέξιμων ζημιών προς αποζημίωση στο πλαίσιο του Κανονισμού του ΕΛΓΑ.
με πληροφορίες - agronews.gr (Γιάννης Ρούπας)