Καινοτόμο σύστημα μικροκλίματος βελτιώνει την ποιότητα, μειώνει την κατανάλωση ενέργειας και ενισχύει τους παραγωγούς
Ένα πρωτοποριακό σύστημα με καινοτόμα θερμοκήπια στηρίζει και χρηματοδοτεί η Περιφέρεια Θεσσαλίας, σύστημα που στόχο έχει την πρόωρη ωρίμανση των καρπών ροδακινιών και βερικοκιών, τη βελτίωση της διατροφικής τους αξίας και τη διασφάλιση υψηλής εμπορικής ποιότητας. Η Περιφέρεια ενέταξε στο Πρόγραμμα «Θεσσαλία 2021-2027» την πράξη: «Καινοτόμο Σύστημα Διαχείρισης Μικροκλίματος για την Καλλιέργεια Οπωροφόρων Δένδρων σε Θερμοκήπιο, Ενισχύοντας την Πρωίμιση της Παραγωγής και τη Διασφάλιση της Διατροφικής Αξίας των Καρπών».Το έργο, προϋπολογισμού 198.257,72 ευρώ, συγχρηματοδοτείται από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Περιφερειακής Ανάπτυξης και έχει ως δικαιούχο τον Ειδικό Λογαριασμό Κονδυλίων Έρευνας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας, με την πράξη να στοχεύει στην ανάπτυξη ενός πρωτοποριακού συστήματος διαχείρισης κλίματος θερμοκηπίου για ροδάκινα και βερίκοκα, με στόχο την πρόωρη ωρίμανση των καρπών, τη βελτίωση της διατροφικής τους αξίας και τη διασφάλιση υψηλής εμπορικής ποιότητας.
«Έξυπνα» θερμοκήπια για ροδάκινα και βερίκοκα στη Θεσσαλία
Το σύστημα θα βασίζεται σε ενεργειακά αποδοτικές τεχνολογίες και θα αξιοποιεί έξυπνους αυτοματισμούς, προσαρμόζοντας θέρμανση, ψύξη, υγρασία και κυκλοφορία αέρα ανάλογα με τις ανάγκες των φυτών. Παράλληλα, θα καταγράφει και θα επεξεργάζεται δεδομένα σε πραγματικό χρόνο, με στόχο την ελαχιστοποίηση των πόρων και την πλήρη συμμόρφωση με τις αρχές της βιωσιμότητας.
Η υλοποίηση της πράξης εντάσσεται πλήρως στη στρατηγική της Περιφέρειας Θεσσαλίας για την έξυπνη εξειδίκευση, η οποία προωθεί την καινοτομία στους τομείς της αγροδιατροφής, της ενέργειας και της τεχνολογίας, με στόχο τη σύνδεση έρευνας, παραγωγής και αγοράς. Το έργο αναμένεται να προσφέρει πρακτικά εργαλεία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων της κλιματικής αλλαγής στις οπωροφόρες καλλιέργειες, να μειώσει την κατανάλωση ενέργειας και νερού, και να ενισχύσει τη θέση της Θεσσαλίας ως περιφερειακού κέντρου αγροτικής καινοτομίας.
Ο περιφερειάρχης Θεσσαλίας, Δημήτριος Κουρέτας, επισήμανε τη σημασία του έργου για την περιοχή:
«Η Θεσσαλία αποτελεί παραδοσιακά έναν από τους σημαντικότερους αγροτικούς θύλακες της χώρας, με προϊόντα υψηλής ποιότητας και εξαιρετικές δυνατότητες ανάπτυξης. Σήμερα, όμως, η κλιματική αλλαγή, η πίεση για βιώσιμη παραγωγή και η ανάγκη ενίσχυσης της ανταγωνιστικότητας των παραγωγών μας υποχρεώνουν να σκεφτούμε και να δράσουμε διαφορετικά.
Το έργο του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας για τα έξυπνα θερμοκήπια αποτελεί ένα ζωντανό παράδειγμα της καινοτομίας στην πράξη: συνδυάζει την επιστημονική γνώση, την τεχνολογία αιχμής και τις ανάγκες των παραγωγών μας, προσφέροντας λύσεις που είναι βιώσιμες, φιλικές προς το περιβάλλον και οικονομικά αποδοτικές.
Με αυτόν τον τρόπο, η Περιφέρεια Θεσσαλίας δε στηρίζει μόνο την έρευνα και την καινοτομία, αλλά δημιουργεί τις προϋποθέσεις για μια νέα αγροτική οικονομία, όπου η ποιότητα, η ασφάλεια των προϊόντων και η προστασία των φυσικών πόρων προχωρούν χέρι-χέρι.
Επενδύουμε στον συνδυασμό παράδοσης και τεχνολογίας, ώστε οι Θεσσαλοί αγρότες να μπορούν να αντιμετωπίζουν τις προκλήσεις του μέλλοντος, να αυξάνουν την παραγωγικότητα και να εξασφαλίζουν καλύτερη απόδοση, χωρίς να επιβαρύνουν το περιβάλλον»
Οι στόχοι
Η πράξη περιλαμβάνει πέντε βασικούς άξονες εργασίας:
- Ανάλυση απαιτήσεων και μελέτες παραμέτρων: Εκπόνηση μελετών για το μικροκλίμα των θερμοκηπίων και τις ανάγκες των οπωροφόρων καλλιεργειών, με στόχο τη βελτιστοποίηση της παραγωγής και την προσαρμογή των τεχνολογικών λύσεων.
- Εγκατάσταση και ρύθμιση των συστημάτων θερμοκηπίου: Τοποθέτηση αισθητήρων, αυτοματισμών και μηχανισμών ελέγχου θέρμανσης, ψύξης και υγρασίας, ώστε να επιτευχθεί η βέλτιστη ισορροπία θερμοκρασίας και μικροκλίματος για κάθε καλλιέργεια.
- Πειράματα και μετρήσεις: Συνεχής καταγραφή και αξιολόγηση των αποτελεσμάτων όσον αφορά την ποιότητα, την πρωίμιση και τη διατροφική αξία των καρπών, καθώς και την αποδοτικότητα του συστήματος σε όρους κατανάλωσης ενέργειας και νερού.
- Διάχυση γνώσης και εκπαίδευση: Δημιουργία ιστοσελίδας και υλικού εκπαίδευσης για παραγωγούς, καθώς και διοργάνωση ημερίδων και σεμιναρίων για την προβολή των αποτελεσμάτων και την προώθηση των βέλτιστων πρακτικών.
- Επιστημονική δημοσίευση και διάχυση σε fora: Συγγραφή επιστημονικών άρθρων για δημοσιεύσεις σε εθνικά και διεθνή περιοδικά, καθώς και παρουσίαση των αποτελεσμάτων σε συνέδρια για την προώθηση της καινοτομίας και τη σύνδεση με ερευνητικά δίκτυα.
Για την παρακολούθηση της επιτυχίας του έργου, θα χρησιμοποιηθούν δείκτες εκροών όπως:
- Αριθμός θερμοκηπίων με εγκατεστημένο σύστημα διαχείρισης μικροκλίματος.
- Ποσοστιαία μείωση κατανάλωσης ενέργειας και νερού ανά μονάδα παραγωγής.
- Αύξηση πρωίμισης της παραγωγής σε ημέρες από την τυπική ωρίμανση.
- Ποιοτικά χαρακτηριστικά καρπών (σάκχαρα, οξύτητα, βιταμίνες).
- Αριθμός εκπαιδευμένων παραγωγών και συμμετοχή σε ημερίδες.
- Δημοσιεύσεις και παρουσιάσεις σε επιστημονικά fora.
Οι δείκτες αυτοί συνδέονται άμεσα με τους στόχους της Περιφέρειας Θεσσαλίας για έξυπνη αγροτική ανάπτυξη και βιώσιμη παραγωγή, επιτρέποντας τη μέτρηση της πραγματικής προστιθέμενης αξίας του έργου στην περιοχή και την οικονομία των παραγωγών.
Ο ρόλος των παραγωγών
Η πράξη αναγνωρίζει τη σημασία της ενεργούς συμμετοχής των παραγωγών, οι οποίοι θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στα πειράματα και να αξιοποιήσουν τα αποτελέσματα για τη βελτίωση των καλλιεργητικών πρακτικών τους. Με αυτόν τον τρόπο, οι αγρότες δεν είναι απλοί παραλήπτες της τεχνολογίας, αλλά ενεργοί συνεργάτες στη δημιουργία ενός βιώσιμου και αποδοτικού μοντέλου παραγωγής.
Η ευρύτερη κοινωνία επωφελείται με έμμεσο τρόπο: η βελτιωμένη ποιότητα και διατροφική αξία των προϊόντων συνεισφέρει στην υγεία των καταναλωτών, ενώ η βιώσιμη χρήση ενέργειας και νερού περιορίζει τις περιβαλλοντικές επιπτώσεις.
Επιπλέον, η ανάπτυξη του έργου ενισχύει τη φήμη της Θεσσαλίας ως περιφέρειας που προωθεί την καινοτομία, την εκπαίδευση και την τεχνολογία, δημιουργώντας ευκαιρίες για νέες συνεργασίες, επενδύσεις και επιχειρηματικές πρωτοβουλίες.
Χρονοδιάγραμμα και ορίζοντας ολοκλήρωσης
Το έργο προβλέπεται να ολοκληρωθεί στις 31 Δεκεμβρίου 2029. Η επιλογή του συγκεκριμένου χρονοδιαγράμματος επιτρέπει την εκτέλεση των πειραμάτων σε διαφορετικές εποχές και κλιματικές συνθήκες, εξασφαλίζοντας την αξιοπιστία και πληρότητα των αποτελεσμάτων. Οι μελέτες, τα πειράματα, η εγκατάσταση των συστημάτων και η διάχυση των αποτελεσμάτων θα γίνονται παράλληλα, ώστε να υπάρχει συνεχής αλληλεπίδραση μεταξύ των ερευνητικών ομάδων, των παραγωγών και της Περιφέρειας, επιτυγχάνοντας μέγιστη αποτελεσματικότητα και ανταπόκριση στις ανάγκες της αγοράς.
Προοπτικές και επιδιώξεις
Η αναμενόμενη επιτυχία της πράξης θα έχει πολλαπλά οφέλη:
Οικονομικά: Αύξηση της ανταγωνιστικότητας των παραγωγών, με προϊόντα υψηλότερης εμπορικής αξίας και μείωση του κόστους παραγωγής.
Κοινωνικά: Δημιουργία νέων ευκαιριών απασχόλησης στον αγροτικό και τεχνολογικό τομέα, εκπαίδευση νέων αγροτών και τεχνικών.
Περιβαλλοντικά: Μείωση ενεργειακού αποτυπώματος, ορθολογική χρήση νερού, βιώσιμη διαχείριση φυσικών πόρων.
Ερευνητικά: Ανάπτυξη τεχνογνωσίας και επιστημονικής καινοτομίας, σύνδεση πανεπιστημιακής έρευνας με την παραγωγή και την αγορά.
Το έργο θέτει τη βάση για μια νέα γενιά θερμοκηπιακών καλλιεργειών στη Θεσσαλία, όπου η τεχνολογία, η έρευνα και η βιωσιμότητα συνδυάζονται με σεβασμό στην παράδοση και την αγροτική κουλτούρα της περιοχής.
Θανάσης Αραμπατζής - eleftheria.gr